Sovereign Building Blocks - datasoevereiniteit als motor voor innovatie
Ometa ondersteunt vandaag tientallen Vlaamse steden en gemeenten bij het efficiënter beheren van onder meer OCMW-dossiers. Met haar realtime integratieplatform worden bestaande toepassingen en databronnen samengebracht, zodat medewerkers aan één dossier kunnen samenwerken zonder voortdurend kopieën van gegevens en documenten te creëren. Grote steden en gemeenten zoals Hasselt, Genk, Turnhout en Mechelen, maar vooral ook tal van kleinere lokale besturen, maken vandaag gebruik van deze technologie.
De groeiende aandacht voor datasoevereiniteit, informatieveiligheid en dataclassificatie bracht echter een nieuwe uitdaging. Een deel van de documentstromen verliep via Microsoft 365, terwijl lokale besturen steeds meer controle willen over waar gevoelige gegevens zich bevinden, wie ze technisch kan lezen en hoe ze door zoek-, indexerings- en AI-technologie kunnen worden verwerkt.
Ometa koos ervoor om die uitdaging niet op te lossen door functionaliteit weg te nemen of gebruikers terug te sturen naar afzonderlijke, gesloten toepassingen. Het uitgangspunt werd net het tegenovergestelde: kunnen we meer datasoevereiniteit realiseren en tegelijkertijd de digitale dienstverlening en gebruikerservaring verbeteren?
Co-creatie tussen Heist-op-den-Berg en Ometa
Een belangrijke stap in die evolutie werd gezet in co-creatie tussen Lokaal Bestuur Heist-op-den-Berg en Ometa.Heist-op-den-Berg had daarbij niet alleen een uitdaging wat de bescherming en soevereiniteit van gevoelige OCMW-gegevens betreft. Vanuit de dagelijkse praktijk waren er tegelijkertijd heel wat concrete wensen om de werking rond schuldbemiddeling verder te digitaliseren en medewerkers beter te ondersteunen.
Beide partners kozen er bewust voor om die uitdagingen niet als afzonderlijke projecten te behandelen. Heist-op-den-Berg bracht de kennis van de processen, de gebruikers en de dagelijkse praktijk van schuldbemiddeling in. Ometa bracht haar expertise rond integratie, dynamisch casemanagement, dataclassificatie en soevereine technologie. Samen werden die inzichten vertaald naar één vernieuwde oplossing.
Daaruit groeiden de Sovereign Building Blocks:herbruikbare technologische bouwstenen waarmee informatie op basis van haar classificatie automatisch op de juiste manier kan worden behandeld. Gevoelige documenten kunnen bijvoorbeeld worden gerouteerd naar een soevereine S3-opslagomgeving, terwijl ze vanuit de vertrouwde Office-omgeving voor de bevoegde medewerker toegankelijk blijven.
Daarbovenop worden technologieën gecombineerd voor metadata-management, applicatie-integratie, Attribute Based Access Control, logging en audit, lokale AI/ML-modellen voor classificatie en client-side double-envelope encryption.Voor de hoogste classificaties kan informatie zo worden versleuteld dat zelfs de backoffice van de cloudleverancier de inhoud niet kan lezen. De gegevens zijn daardoor ook niet zonder meer beschikbaar voor centrale indexering of AI-toepassingen.
Het vernieuwende zit daarbij niet in één afzonderlijke technologie, maar in de combinatie van building blocks en de toepassing ervan volgens de gevoeligheid van de informatie.Niet ieder document hoeft immers op dezelfde manier behandeld te worden.
Meer soevereiniteit en meer functionaliteit
De samenwerking met Heist-op-den-Berg maakte bovendien duidelijk dat datasoevereiniteit geen defensief IT-project hoeft te zijn. De functionele wensen voor schuldbemiddeling werden tegelijkertijd meegenomen. Processen werden verder geoptimaliseerd en medewerkers kregen bijkomende mogelijkheden om hun dossiers efficiënter te beheren.
De stap naar meer datasoevereiniteit betekende daardoor geen technologische of functionele stap achteruit, maar net een stap vooruit:meer controle over gevoelige gegevens én meer ondersteuning voor de mensen die er dagelijks mee werken.
Die aanpak krijgt inmiddels erkenning buiten het oorspronkelijke project. Naast de positieve ontvangst bij gebruikers werd de oplossing ook door Microsoft in de kijker gezet en kreeg ze aandacht vanuit C-smart.Tegelijk vertaalt die interesse zich naar concrete adoptie: alleen al dit jaar namen zeven bijkomende gemeenten de oplossing in productie..
Wat begon als een concrete uitdaging rond gevoelige gegevens en schuldbemiddeling in een lokaal bestuur, groeit zo uit tot een herbruikbaar model voor andere lokale overheden.
De samenwerking tussen Heist-op-den-Berg en Ometa toont daarmee wat co-creatie kan betekenen: een lokaal bestuur dat vanuit zijn dagelijkse werking nieuwe behoeften en ambities formuleert, gecombineerd met een technologiepartner die ze vertaalt naar generieke, herbruikbare bouwstenen. De innovatie die daaruit ontstaat, kan vervolgens opnieuw ter beschikking worden gesteld van andere lokale besturen.
Sovereign Building Blocks bewijst zo dat datasoevereiniteit geen keuze hoeft te zijn tussen veiligheid en innovatie. Door overheid, gebruikers en technologie samen te brengen, kunnen meer controle over data, betere dienstverlening en een betere gebruikerservaring juist hand in hand gaan.
